"Έφυγε" η σπουδαία Ελληνίδα Ιστορικός Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ!

Θρήνος στην παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα!

Η παγκοσμίως αναγνωρισμένη βυζαντινολόγος υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας αλλά και η πρώτη γυναίκα πρύτανις του πανεπιστημίου της Σορβόνης

Έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 99 ετών, η γνωστή βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, εμβληματική μορφή της ελληνικής και ευρωπαϊκής διανόησης.

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του τμήματος Ιστορίας στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης, το 1967, η πρώτη γυναίκα πρύτανης του πανεπιστημίου της Σορβόνης στην 700 χρόνων ιστορία του, το 1976, και η πρώτη γυναίκα παγκοσμίως που είχε τέτοια θέση σε διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο.

Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926 από Μικρασιάτες γονείς.

Πατέρας της ήταν ο Νίκος Γλύκατζης, Μικρασιάτης έμπορος και επιστάτης των κτημάτων της οικογενείας της μητέρας της, Καλλιρρόης, το γένος Ψαλτίδη, η οποία προερχόταν από εύπορη οικογένεια της Προύσας.

Αποφοίτησε από το Δ΄ Γυμνάσιο Αθηνών και σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στην Κατοχή εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και ήταν η υπεύθυνη μαθητριών του Παγκρατίου, υπό την καθοδήγηση του Χρήστου Πασαλάρη.

Κατά τα Δεκεμβριανά, ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών στην υποχώρησή του από την Αττική και επέστρεψε στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.

Την περίοδο του 1950, ενώ ήταν φοιτήτρια του πανεπιστημίου, εργάστηκε ως γνώστρια της γαλλικής γλώσσας στον κύκλο της βασίλισσας Φρειδερίκης.

Μετά την αποφοίτησή της από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών (1949-1953).

Εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1953 για να συνεχίσει τις σπουδές της. Δύο χρόνια μετά την άφιξή της διορίστηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (CNRS), το 1964 έγινε διευθύντρια σπουδών του Κέντρου και το 1967 καθηγήτρια στη Σορβόνη.

Το 1966 έλαβε το δίπλωμα doctorat ès lettres, με τη μελέτη της για το Βυζάντιο και τη θάλασσα, που εκδόθηκε από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις της Γαλλίας (Byzance et la mer, Παρίσι: Presses universitaires de France).

Διετέλεσε διευθύντρια του Κέντρου Ιστορίας και Πολιτισμού του Βυζαντίου και της Χριστιανικής Αρχαιολογίας, έγινε αντιπρύτανις (1970-1973) και το 1976 πρύτανις στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης (Paris I).

Εκεί γνώρισε τον σύζυγό της, Ζακ Αρβελέρ (1918–2010), που ήταν αξιωματικός του πολεμικού ναυτικού της Γαλλίας και ο οποίος καταγόταν από μεγαλοαστική οικογένεια του Παρισιού. Με τον Ζακ Αρβελέρ απέκτησε μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν.

Ζούσε μόνιμα στη Γαλλία. Υποστήριζε ότι στον τάφο της Βεργίνας είναι θαμμένος ο Μέγας Αλέξανδρος, το οποίο αναλύει στο βιβλίο της «Ο Μέγας Αλέξανδρος των Βυζαντινών».

Έχει λάβει τις εξής τιμητικές διακρίσεις από τη Γαλλική Δημοκρατία:

-Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής,

– Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής,

– Διοικητής της Τάξης των Ακαδημαϊκών Φοινίκων,

– Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων,

Ακόμη έχει λάβει τις εξής διακρίσεις:

Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής (Ελλάδα),

Επίτιμη Πολίτης (Γαλλία),

Υψηλότατη Ταξιάρχης (Μεξικό),

Ταξιάρχης της Εθνικής Ταξιαρχίας (Λουξεμβούργο),

Υψηλότερη Ταξιάρχης της Ταξιαρχίας των Τιμών (Αυστρία),

Ταξιάρχης της Βασιλικής Ταξιαρχίας της Δανίας,

Ταξιάρχης των Επιστημών, της Παιδείας και της Τέχνης (Πορτογαλία),

Ταξιάρχης της Ταξιαρχίας της Τιμής (Ιταλία),

τιμητικό μετάλλιο από την Πολωνική Ακαδημία Επιστημών και Ασημένιο Μετάλλιο του Ολυμπιακού Τάγματος από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.

Οτι και να γράψω για αυτή την τεράστια προσωπικότητα επί διεθνούς επιπέδου είναι λίγο...πολύ λίγο. Μια μεγάλη Ελληνίδα, αγωνίστρια της Αντίστασης, μέλος του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ και θρύλος της Ιστορίας της Ρωμανίας. Η μόνη από την παγκόσμια ακαδημία που ονόμαζε το Βυζάντιο "Ρωμανία" ή Ανατολική Ρωμαική αυτοκρατορία του Ελληνικού Έθνους. Υπήρξε μέντορας μου μαζί με τους Στήβεν Ράνσιμαν και Ιωάννη Ρωμανίδη και τα βιβλία της αποτελούν μέρος των πηγών μου.

Ας είναι ελαφρύ το χώμα που τη σκεπάζει...

Πύρινος Λόγιος