Το πάρτι διαρκείας των ελληνικών τραπεζών!

«Κόκκινα δάνεια», αδίστακτοι servicers, ανυπεράσπιστοι δανειολήπτες», αφορολόγητα υπερκέρδη, αθέμιτες πρακτικές και παχυλά μπόνους!

Στα γραφεία «επιχειρηματικών συμβούλων» του Κολωνακίου, εκεί όπου ξημεροβραδιάζονται οι κομπραδόροι των ημερών Μητσοτάκη, τα στελέχη μελετητικών εταιριών και τα διάφορα αρπακτικά του Ταμείου Ανάκαμψης, η συζήτηση εξαντλείται σε ένα θέμα: την αυξανόμενη αλαζονεία των συστημικών τραπεζών.

Ξεπερνά κάθε όριο η αλαζονεία των σύγχρονων Ελλήνων τραπεζιτών, οι οποίοι όχι μόνο αντέκρουσαν με θράσος την απολύτως εύστοχη κριτική του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, για την «προκλητική ασυδοσία» και τις καταχρηστικές πρακτικές του τραπεζικού συστήματος στη χώρα, αλλά επιδίωξαν και να τον συναντήσουν για να του εξηγήσουν πόσο δίκιο έχουν…

Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, δεν είχαν γίνει γνωστά τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης, αλλά κοινό μυστικό στην αγορά των επιχειρήσεων -και όχι μόνον- είναι ότι η επιστροφή των τεσσάρων συστημικών τραπεζών της χώρας σε εντυπωσιακές κερδοφορίες θα έμενε όνειρο θερινής νυκτός, αν συνέχιζαν να διατηρούν στα χαρτοφυλάκιά τους τα δεκάδες χιλιάδες μη εξυπηρετούμενα δάνεια που είχαν σπεύσει να χορηγήσουν τις εποχές της… ξενοιασιάς.

Σε πολλές περιπτώσεις η ευθύνη για την αδυναμία εξυπηρέτησης αυτών των δανειακών υποχρεώσεων δεν βάρυνε μόνο τους δανειολήπτες που καταστράφηκαν την περίοδο των Μνημονίων αλλά και τα ίδια τα τραπεζικά ιδρύματα που μοίραζαν αφειδώς πιστωτικές διευκολύνσεις όλων των ειδών, χωρίς επαρκείς διασφαλίσεις και χωρίς ουσιαστικό έλεγχο της πραγματικής οικονομικής δυνατότητας των δανειζόμενων, είτε αυτοί αφορούσαν φυσικά πρόσωπα είτε επιχειρήσεις.

Σε αντίθεση με την περίπτωση της Ιρλανδίας, όπου οι άπληστοι τραπεζίτες αντιμετώπισαν φάσμα ποινικών ευθυνών και τιμωρήθηκαν, το ελληνικό κράτος αποφάσισε να τους προστατεύσει και να τους επιβραβεύσει. Με διαδοχικές ανακεφαλαιοποιήσεις από το υστέρημα του Έλληνα φορολογουμένου κράτησε τα αμαρτωλά τραπεζικά ιδρύματα ζωντανά και στο τέλος τα εξυγίανε, παραδίδοντάς τα σε χέρια ξένων μετόχων!

Οι τέσσερις τράπεζες, με τις πλάτες της σημερινής κυβέρνησης, κατάφεραν να ξεφορτωθούν άκοπα τα λεγόμενα «κόκκινα» δάνεια, πουλώντας τα με την εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου έναντι πινακίου φακής στους περιβόητους servicers, δηλαδή εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων, στις οποίες έχουν και οι ίδιες μετοχικό μερίδιο! Διέγραψαν, δηλαδή, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από το ενεργητικό τους, αλλά όχι και τα χρέη των δανειοληπτών. Τους τελευταίους εξακολουθούν να τους κυνηγούν οι servicers, επιστρατεύοντας ό,τι μέσο πίεσης (νομικό ή…άλλο) διαθέτουν για να τους αποσπάσουν την «εξασφάλιση», τις περισσότερες φορές, δηλαδή, το σπίτι για το οποίο δανείστηκαν.

Χάρις σε αυτήν τη σκανδαλωδώς ευνοϊκή ρύθμιση οι τέσσερις συστημικές τράπεζες μπόρεσαν να «καθαρίσουν» τους ισολογισμούς τους και να επανέλθουν σε διαδικασία κερδοφορίας, αλλά η εμπειρία πολλών δανειοληπτών, κυρίως ευάλωτων, μετατράπηκε σε εφιάλτη.

Η αιτία γι’ αυτήν την άνιση μεταχείριση πιστωτή – οφειλέτη είναι απλή: οι servicers λειτουργούν με στόχο τη μέγιστη δυνατή ανάκτηση οφειλών για λογαριασμό των επενδυτών που αγόρασαν τα δάνεια και σε κάποιες περιπτώσεις είναι οι ίδιες οι τράπεζες που τα πούλησαν! Πρόκειται για αδίστακτες εισπρακτικές εταιρίες που λειτουργούν χωρίς καμία ευελιξία, ενσυναίσθηση ή κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών.

Οι επιδόσεις των servicers εξαρτώνται από τη μεγιστοποίηση του βαθμού ανάκτησης του χρέους. Ειδικά στην περίπτωση των στεγαστικών δανείων πιέζουν αφόρητα τους δανειολήπτες για άμεση εξόφληση ενός τμήματος της οφειλής με αντάλλαγμα την οριστική διαγραφή του χρέους. Αλλιώς τους απειλούν με αναγκαστική εκτέλεση και εκποίηση του ακινήτου μέσω πλειστηριασμού.

Πρόκειται για την επιτομή της αισχροκέρδειας, που θυμίζει πρακτικές των μαυραγοριτών στη διάρκεια της Κατοχής. Αλλά και γι’ αυτούς ακόμα υπήρχαν τα «αισχροδικεία» των δωσιλογικών κυβερνήσεων. Οι σημερινές κυβερνήσεις του σύγχρονου «ευρω-δωσιλογισμού», στην προσπάθειά τους να ευχαριστήσουν τους ξένους μετόχους των τραπεζών, των funds και των εισπρακτικών εταιριών, αφήνουν τους δανειολήπτες, πρακτικά δηλαδή τους απλούς και ανυπεράσπιστους Έλληνες πολίτες, στην τύχη τους.

Στην πραγματικότητα οι servicers έχουν αγοράσει τα δάνεια σε εξευτελιστικές τιμές, συχνά κάτω από το 10% της ονομαστικής τους αξίας, αλλά, αντί να περιοριστούν σε ένα εύλογο κέρδος, το οποίο θα εισπράξουν σε βάθος χρόνου έπειτα από έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό με τον δανειολήπτη για ένα δραστικό κούρεμα της οφειλής, προσανατολίζονται στην… αρπαχτή!

Πιέζουν αφόρητα για μια άμεση εφάπαξ καταβολή, π.χ., στο 30% της συνολικής οφειλής (με τους τόκους) και ποντάρουν στην αγωνία του δανειολήπτη για να ξεχρεώσει «μία κι έξω». Σε περίπτωση που το κόλπο πιάσει, έχουν εισπράξει πολλαπλάσιο ποσό για ένα δάνειο που έχουν αγοράσει σε συμβολική τιμή και σε ορισμένες ακραίες περιπτώσεις τούς μένει και η εμπράγματη εξασφάλιση!

Μπορεί να αναρωτιέστε τι είδους δανειολήπτες μπορεί να υπάρχουν που θα έπεφταν σε μια τέτοια παγίδα, αλλά πρέπει να καταλάβετε ότι μιλάμε για ανθρώπους απελπισμένους, που ζουν και κοιμούνται με το φάσμα των κατασχέσεων και της αρπαγής της περιουσίας τους. Αν το ρισκάρουν και αποφασίσουν να φτάσουν στο στάδιο του πλειστηριασμού, βαρύνονται με όλα τα έξοδα της νομικής διαδικασίας και στο τέλος μπορεί «να μπουν και μέσα». Ακόμα και μια τιμή πώλησης στην εμπορική αξία συχνά δεν φτάνει για να καλύψει το βουνό από τόκους.

Μία άλλη τακτική των εισπρακτικών εταιριών είναι να εμφανίζονται «στο παρά πέντε» ενός πλειστηριασμού, ζητώντας «μια προκαταβολή» για να τον ματαιώσουν «και μετά βλέπουμε». Επιδιώκουν να αρπάξουν ό,τι μπορούν μέσα στην απόγνωση του οφειλέτη και μετά να ξαναρχίσουν τους εκβιασμούς.

Την ίδια ώρα αρνούνται να δώσουν λεπτομερή εικόνα της διάρθρωσης της οφειλής. Κρύβουν την ακριβή ανάλυση του χρέους, ώστε ο δανειολήπτης να μη μπορεί να ελέγξει πόσοι είναι οι νόμιμοι τόκοι και οι τόκοι υπερημερίας και τι ποσό ενδεχομένως μπορεί να έχει παραγραφεί. Στην πράξη ο οφειλέτης διαπραγματεύεται στα τυφλά!

Φυσικά αυτές οι πρακτικές είναι εξόφθαλμα αθέμιτες και προσκρούουν στον κώδικα δεοντολογίας που στη θεωρία έχει εισαγάγει η Τράπεζα της Ελλάδος. Αλλά σε αντίθεση με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, που επιβάλουν κάποια συμβολικά πρόστιμα για τα μάτια του κόσμου, η κεντρική τράπεζα δεν έχει επιβάλει ούτε διοικητικές ούτε οικονομικές κυρώσεις και φυσικά δεν έχει διανοηθεί να ανακαλέσει άδεια εισπρακτικής εταιρίας.

Γι’ αυτό και μόλις πρόσφατα ο νυν διοικητής της, Γιάννης Στουρνάρας, ανανέωσε με τις ευλογίες της κυβέρνησης Μητσοτάκη τον διορισμό του για ακόμα μία εξαετή θητεία…

Επί των ημερών του έχει εδραιωθεί το ιδιότυπο καρτέλ της αφαίμαξης. Τρεις εταιρίες έχουν μείνει να διαχειρίζονται περίπου το 90% της αγοράς των τιτλοποιημένων «κόκκινων» δανείων ύψους περίπου 87 δισ. ευρώ, που στη συντριπτική τους πλειονότητα έχουν εμπράγματες εξασφαλίσεις (κυρίως πρώτες κατοικίες).

Πρόκειται για ένα κλασσικό ολιγοπώλιο που βάζει τους δικούς του κανόνες, αποσπά εξοντωτικές συμφωνίες και το κυριότερο, παρότι υπόκειται σε ρητή υποχρέωση, αποφεύγει να δημοσιοποιήσει επιμέρους στοιχεία για τις δραστηριότητές του (ποσοστά αποδοχής προτάσεων, ποσοστά αποτυχίας ρυθμίσεων, ποσοστά πλειστηριασμών σε εμπορικές αξίες κ.λπ.).

Το χειρότερο της υπόθεσης είναι ότι, αν οι εισπρακτικές δεν καταφέρουν να πιάσουν τους υπερφιλόδοξους στόχους τους, ενεργοποιούνται βάσει του σχεδίου «Ηρακλής» κρατικές εγγυήσεις, δηλαδή αναλαμβάνει να καθαρίσει τη μπουγάδα ο Έλληνας φορολογούμενος!

Αλλά αυτό μάλλον δεν πρόκειται να συμβεί, γιατί οι δουλειές πάνε… πρίμα. Μόνο στην προηγούμενη επταετία η σουηδική Intrum, η μεγαλύτερη των εισπρακτικών, μοίρασε μερίσματα αξίας 600 εκατομμυρίων ευρώ στους μετόχους της! Από αυτά τα 120 εκατομμύρια «επέστρεψαν» στην Τράπεζα Πειραιώς, από την οποία είχαν αγοραστεί τα «κόκκινα» δάνεια. Όλοι επομένως έχουν λόγο να είναι ευχαριστημένοι…

Κοινό μυστικό ακόμη και στους προνομιακά… συναλλασσόμενους είναι πλέον ότι οι τέσσερις τράπεζες έχουν ξεφύγει. Και επιδίδονται σε έναν ανταγωνισμό μικρομέγαλης «εξωστρέφειας», θυμίζοντας τις… ένδοξες μέρες του 2008 και των τεμπέληδων της εύφορης κοιλάδας.

Απελευθερωμένες από τις μνημονιακές δεσμεύσεις που τις υποχρέωσαν να εκποιήσουν τις μη αμιγώς τραπεζικές δραστηριότητες και να συρρικνώσουν τη διεθνή τους παρουσία, τώρα επιστρέφουν δυναμικά αγοράζοντας… ό,τι πετάει κι ό,τι κολυμπάει: ασφαλιστικές εταιρίες, ακίνητα, χρηματιστηριακές εταιρίες, ακόμη και γραφεία χρηματοοικονομικών… νταλαβεριτζήδων.

Το χρήμα ρέει άφθονο, αν δούμε και τα δυσθεώρητα μπόνους που πρόσφατα μοιράστηκαν στα στελέχη τους. Έντεκα στελέχη των 4 τραπεζών «επιβραβεύτηκαν» με μετοχές και μετρητά που φτάνουν σχεδόν τα 15 εκατομμύρια ευρώ. Την ίδια ώρα που οι μηνιαίες αποδοχές τους την τελευταία 3ετία έχουν εκτοξευθεί σε επίπεδα πολλών δεκάδων χιλιάδων ευρώ.

Ατμόσφαιρα ευφορίας, λοιπόν, μόνο που σε σχέση με το 2008 υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά. Οι τράπεζες πλέον ανήκουν σε ιδιώτες μετόχους, κερδοσκοπικά funds και ξένους «στρατηγικούς επενδυτές». Διασώθηκαν στην κρίση των Μνημονίων από το ελληνικό κράτος, ανακεφαλαιοποιήθηκαν με το αίμα και τον ιδρώτα του Έλληνα φορολογουμένου, αλλά σε συνεργασία με τις κυβερνήσεις Μητσοτάκη κατάφεραν χάρη στη μεθοδευμένη απαξίωση και εκποίηση του μεριδίου δημόσιας συμμετοχής να αφελληνιστούν!

Και όπως εξηγήσαμε πιο πάνω, κατάφεραν επίσης με το colpo grosso του ξεφορτώματος των «κόκκινων» δανείων να επανέλθουν σε θριαμβευτική και… αφορολόγητη κερδοφορία μέσω του τεράστιου σκανδάλου του αναβαλλόμενου φόρου. Μετάθεσης φορολογικών υποχρεώσεων, δηλαδή, στο… διηνεκές, με αποτέλεσμα μια «μαύρη τρύπα» 12 δισ. ευρώ στα έσοδα του Ελληνικού Δημοσίου.

Η εντυπωσιακή κερδοφορία, όπως είπαμε, οφείλεται στη χαριστική εξυγίανση. Στο άκοπο «ξαλάφρωμα» από τα «κόκκινα» δάνεια που απέκτησαν αντί ευτελούς τιμήματος οι περιβόητοι servicers. Αλλά όχι μόνον. Οφείλεται και σε μία σειρά καταχρηστικών πρακτικών, τις οποίες ο αρμόδιος ελεγκτικός τομέας, δηλαδή η Τράπεζα της Ελλάδος και ο διοικητής της, Γιάννης Στουρνάρας, παριστάνουν ότι δεν βλέπουν.

Οι τράπεζες κατ' αρχάς επιδίδονται σε ένα ιδιότυπο «τρενάκι» με τις εισπρακτικές. Έκλεισαν υποκαταστήματα και μείωσαν δραστικά το προσωπικό τους, αντικαθιστώντας τους ανθρώπους στις υπηρεσίες με απρόσωπα bots. Αλλά το «πλεονάζον» προσωπικό δεν έφυγε ακριβώς. Σε μεγάλο βαθμό απορροφήθηκε με δυσμενέστερους όρους εργασίας στις εταιρίες διαχείρισης απαιτήσεων που βρίσκονται σε στενή συνεργασία με τα τραπεζικά ιδρύματα.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ένα απρόσιτο τραπεζικό σύστημα που καταργεί την προσωπική σχέση με τους συναλλασσόμενους. Η λεγόμενη «ψηφιοποίηση» οδηγεί σε διαδοχικές συγχωνεύσεις υποκαταστημάτων και υπηρεσιών, γεγονός που αυξάνει αφάνταστα την ταλαιπωρία για το καταναλωτικό κοινό.

Άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, ευάλωτοι συμπολίτες μας με ειδικές ανάγκες και κάτοικοι απομονωμένων περιοχών που δεν είναι εξοικειωμένοι με το e-banking βιώνουν κατά κυριολεξία τον αποκλεισμό από το τραπεζικό σύστημα της χώρας.

Οι λογαριασμοί τους μπαίνουν σε καθεστώς αχρηστίας επειδή δεν ήταν σε θέση να «επικαιροποιήσουν» τα στοιχεία τους! Χωρίς την «επικαιροποίηση» ούτε τα χρήματά τους δεν μπορούν να πάρουν πίσω!

Η κερδοφορία όμως είπαμε δεν οφείλεται μόνο στη δραστική συρρίκνωση προσωπικού και υπηρεσιών που εξοικονομεί πόρους, αλλά και σε πρακτικές αισχροκέρδειας που περνούν απαρατήρητες από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς. Οι πάντες σήμερα γνωρίζουν ότι οι ελληνικές τράπεζες επιβάλλουν ένα από τα υψηλότερα spreads μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων, την ίδια μάλιστα ώρα που η χώρα εμφανίζει έναν από τους μεγαλύτερους πληθωρισμούς στην ευρωζώνη! Την ίδια ώρα οι καταναλωτές διαπιστώνουν υπέρογκες κρατήσεις (προμήθειες) ακόμα και στις πιο απλές συναλλαγές.

Οι τράπεζες λοιπόν στην περίοδο διακυβέρνησης Μητσοτάκη, λειτουργώντας σε καθεστώς απόλυτης ασυδοσίας, γράφουν υπερκέρδη. Και το κερασάκι στην τούρτα είναι ότι αυτά τα κέρδη δεν φορολογούνται!

Οι φορολογικές τους υποχρεώσεις συμψηφίζονται με… παλαιότερες ζημιές από το PSI και στην ουσία παραγράφονται μέσω της σκανδαλώδους επινόησης του «αναβαλλόμενου φόρου».

Φέτος μόνο οι 4 μεγάλες τράπεζες θα μοιράσουν πάνω από 2,5 δισ. ευρώ σε μερίσματα, δηλαδή θα επιστρέψουν το 50% των κερδών τους στους μετόχους τους, χωρίς να πληρώνουν ούτε ένα ευρώ φόρο! Το διανοείστε;

Εσχάτως ξεκίνησε μία συζήτηση για το αν η κυβέρνηση, μπροστά στο φάσμα των οικονομικών επιπτώσεων από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, θα έμπαινε στον πειρασμό να επιβάλει έναν έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη των τραπεζών, όπως αυτόν που είχε επιβάλει στα κέρδη των δύο μεγάλων διυλιστηρίων και απέφεραν στα ταμεία του κράτους περί τα 700 εκατομμύρια ευρώ.

Προς το παρόν όμως η κυβέρνηση Μητσοτάκη προτίμησε να επιβάλει πρόσθετο φόρο όχι στα κέρδη των εταιριών, αλλά στους παίκτες διαδικτυακού τζόγου! Δηλαδή σε Έλληνες πολίτες…

Ο φόρος στις τράπεζες έπρεπε να έχει επιβληθεί από τότε που άρχισαν να παρουσιάζουν κέρδη, όπως συνέβη στην Ισπανία το 2023, όταν η σοσιαλιστική κυβέρνηση επέβαλε έκτακτο φόρο 4,8% στα έσοδα από τους τόκους και τις προμήθειες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων εισπράττοντας 1,2 δισ. ευρώ. Οι τράπεζες επιχείρησαν να προσβάλουν την απόφαση νομικά και ο Σάντσεθ «απάντησε» παρατείνοντας τη μόνιμη εισφορά ως το 2027!

Στην Ιταλία η Μελόνι επιχείρησε να βάλει φόρο… 40% στα υπερκέρδη των τραπεζών από τη διαφορά των επιτοκίων σε δάνεια και καταθέσεις. Κι όταν αυτές αντέδρασαν δημιουργώντας αναστάτωση στις αγορές, τις υποχρέωσε να ενσωματώσουν ένα ποσό δυόμισι φορές μεγαλύτερο σε ειδικό μη διανεμητέο αποθεματικό των κεφαλαίων τους και να το διαθέσουν στην ιταλική οικονομία.

Η διαφορά και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις είναι ότι οι τράπεζες ήδη πλήρωναν εταιρικό φόρο για τα καθαρά κέρδη τους και μάλιστα με υψηλότερο συντελεστή από τις υπόλοιπες επιχειρήσεις, που φτάνει ή και ξεπερνά το 30%.

Στην Ελλάδα του Κυριάκου Μητσοτάκη οι 4 συστημικές τράπεζες, εκμεταλλευόμενες ένα προνομιακό καθεστώς που τους είχε δοθεί στη διάρκεια της κρίσης, εξακολουθούν να συμψηφίζουν τις φορολογικές τους υποχρεώσεις με απαιτήσεις εις βάρος του Δημοσίου. Κοινώς δεν πληρώνουν δεκάρα. Και οι ξένοι μέτοχοι τρίβουν τα χέρια τους απολαμβάνοντας τα παχυλά μερίσματα. Γιατί προφανώς γνώριζαν από πριν ότι σε μία χώρα όπου τα δύο μεγαλύτερα κόμματα εξουσίας χρωστούν στις τράπεζες πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ είναι εξαιρετικά δύσκολο να τις στενοχωρήσουν…