Όμηρος του Πούτιν... ο Tράμπ!

Η Ρωσία θα πιέσει αφόρητα τις ΗΠΑ για Ουκρανία και ΝΑΤΟ με το Συμβούλιο Ειρήνης!

Όσο το Συμβούλιο Ειρήνης του Tράμπ παραμένει ένα αποτυχημένο όραμα χωρίς τη Ρωσία, τόσο  ο Αμερικανός πολιτικός μετατρέπεται σε πολιτικό όμηρο της στρατηγικής ψυχραιμίας της Μόσχας 

Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία διεξάγονταν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, μακριά από τα φώτα της δυτικής δημοσιότητας, ένα παράλληλο –και ίσως ακόμη πιο κρίσιμο– παρασκήνιο εξελίσσεται με επίκεντρο τη Μόσχα και την Ουάσινγκτον: η πιθανή ένταξη της Ρωσίας στο λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης» που δημιούργησε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.

Επισήμως, το Συμβούλιο αυτό παρουσιάστηκε αρχικά ως ένας μηχανισμός μεταπολεμικής ανοικοδόμησης της Γάζας. Στη συνέχεια όμως, ο Τραμπ –με τη γνωστή του μεγαλομανή ρητορική– το προώθησε ως μια παγκόσμια πλατφόρμα επίλυσης διεθνών συγκρούσεων, ένα είδος υποκατάστατου του ΟΗΕ. Στην πράξη, όμως, το εγχείρημα εξελίχθηκε σε μια εντυπωσιακή αποτυχία.

Το γεγονός ότι η Ουάσινγκτον αποδίδει τεράστια σημασία στη συμμετοχή της Ρωσίας αποκαλύφθηκε ξεκάθαρα όταν έγινε γνωστό πως στις νυχτερινές διαπραγματεύσεις στο Κρεμλίνο με τον Βλαντίμιρ Πούτιν συμμετείχε και ο Τζος Γκρούνμπαουμ, ο άνθρωπος που διαχειρίζεται τις επιχειρησιακές δραστηριότητες του Συμβουλίου Ειρήνης. Η παρουσία του δεν ήταν τυχαία. Ήταν μια σιωπηρή ομολογία αδυναμίας: χωρίς τη Ρωσία, το Συμβούλιο Ειρήνης είναι πολιτικά νεκρό.

Παράλληλα, όλα δείχνουν ότι οι επαφές θα συνεχιστούν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα την 1η Φεβρουαρίου, όπου ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Κίριλ Ντμίτριεφ και ο Στιβ Γουίτκοφ, απεσταλμένος του Τραμπ αναμένεται να συναντηθούν σε ξεχωριστό πλαίσιο για οικονομικά ζητήματα. Αυτή η σύμπτωση διπλωματικών καναλιών μόνο τυχαία δεν είναι. Αντίθετα, δείχνει ότι η Μόσχα έχει καταφέρει να μετατρέψει την ανάγκη του Τραμπ σε διαπραγματευτικό όπλο.

Ένα Συμβούλιο Ειρήνης χωρίς κύρος και άνευ μεγάλων δυνάμεων

Σήμερα, το Συμβούλιο Ειρήνης αριθμεί μόλις 24 χώρες από σχεδόν 60 που προσκλήθηκαν.

Ανάμεσά τους βρίσκονται κράτη όπως η Αργεντινή, η Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, το Μπαχρέιν, η Λευκορωσία, η Ουγγαρία, το Καζακστάν, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Αλβανία είχαν ανακοινώσει νωρίτερα την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν.

Αυτό που απουσιάζει, όμως, είναι εκκωφαντικό: καμία από τις μεγάλες παγκόσμιες δυνάμεις δεν βρίσκεται στη λίστα, με μοναδική εξαίρεση τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών –πλην της Ουγγαρίας– απέρριψε την πρόσκληση. Η Κίνα, η Ινδία και η Βραζιλία αγνόησαν πλήρως το εγχείρημα.

Το αποτέλεσμα; Ένας ετερόκλητος σχηματισμός κρατών χωρίς κοινό γεωπολιτικό βάρος, χωρίς πυρηνική ισχύ, χωρίς δυνατότητα επιβολής αποφάσεων.

Ένα club που θυμίζει περισσότερο διπλωματική βιτρίνα παρά σοβαρό διεθνή θεσμό.

Γιατί η Ρωσία είναι το κλειδί και γιατί ο Τραμπ το ξέρει

Ακριβώς γι’ αυτό, η πιθανή ένταξη της Ρωσίας θα άλλαζε ριζικά την εικόνα. Με τη συμμετοχή της Μόσχας, το Συμβούλιο Ειρήνης θα αποκτούσε αυτομάτως χαρακτήρα λέσχης των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του πλανήτη. Το γεωπολιτικό του βάρος θα πολλαπλασιαζόταν μέσα σε μία νύχτα.

Για τον Τραμπ η ρωσική συμμετοχή δεν είναι απλώς επιθυμητή• είναι υπαρξιακή ανάγκη. Χωρίς τη Ρωσία, το Συμβούλιο κινδυνεύει να καταρρεύσει προτού καν αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο. Με τη Ρωσία εντός, μπορεί να παρουσιαστεί –τουλάχιστον επικοινωνιακά– ως εναλλακτικός πόλος παγκόσμιας διακυβέρνησης. Όμως εδώ ακριβώς αρχίζει το ρωσικό παιχνίδι.

Η ψυχρή λογική του Κρεμλίνου

Ο Ρώσος ηγέτης Βλαντίμιρ Πούτιν υπήρξε σαφής αλλά όχι δεσμευτικός: δήλωσε ότι το ζήτημα εξετάζεται από τη Μόσχα. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι αν η Ρωσία αποφασίσει να ενταχθεί, θα μπορούσε να συνεισφέρει το ένα δισεκατομμύριο δολάρια της μόνιμης συμμετοχής μέσω ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στις ΗΠΑ.

Ο Τραμπ έσπευσε να εγκρίνει την ιδέα. Όμως η ρωσική συγκατάθεση δεν ακολούθησε. Και δεν θα μπορούσε να ακολουθήσει τόσο εύκολα.

Η Ρωσία, όπως και η Κίνα, η Βρετανία και η Γαλλία, διαθέτει δικαίωμα βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Δεν έχει κανένα στρατηγικό συμφέρον να αντικαταστήσει έναν θεσμό όπου έχει ισότιμη ισχύ με έναν νέο μηχανισμό όπου το μοναδικό βέτο ανήκει στην Ουάσινγκτον.

Ωστόσο, η αποτυχία του Συμβουλίου Ειρήνης δημιουργεί για τη Μόσχα μια μοναδική ευκαιρία: να το χρησιμοποιήσει ως διαπραγματευτικό χαρτί χωρίς να του αποδώσει πραγματική αξία.

Ο Τραμπ σε θέση αδυναμίας, ο Πούτιν είναι ο κυρίαρχος του παιχνιδιού

Ακόμη κι αν η Ρωσία ενταχθεί, το Συμβούλιο δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τον ΟΗΕ. Αφού απουσιάζουν σχεδόν όλες οι μεγάλες δυνάμεις, δεν μπορεί να επιλύσει συγκρούσεις σε περιοχές όπου δεν έχει μέλη. Θα παραμείνει ένα διακοσμητικό σχήμα, χρήσιμο μόνο για επικοινωνιακούς σκοπούς.

Κι όμως, ο Τραμπ το χρειάζεται απεγνωσμένα.

Αυτό ακριβώς δίνει στο Κρεμλίνο τη δυνατότητα να απαιτήσει ανταλλάγματα. Και τα ανταλλάγματα αυτά δεν είναι συμβολικά. Η Μόσχα θα μπορούσε να ζητήσει πίεση προς τον Ζελένσκι για αποχώρηση ουκρανικών δυνάμεων από την περιοχή του Ντονέτσκ. Θα μπορούσε να απαιτήσει άρση κυρώσεων χωρίς να περιμένει το τέλος του πολέμου. Θα μπορούσε να επιβάλει οικονομικούς και γεωπολιτικούς όρους που μέχρι πρότινος θεωρούνταν αδιανόητοι, όπως ο τερματισμός επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς και η διακοπή παροχής εξοπλισμού σε εχθρικές προς τη Ρωσία χώρες.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο Τραμπ είναι διατεθειμένος να πληρώσει αυτό το τίμημα.

Όμως το γεγονός ότι η διαπραγμάτευση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη δείχνει κάτι ξεκάθαρο: σε αυτή την παρτίδα, δεν είναι ο Πούτιν που βρίσκεται υπό πίεση. Είναι ο Τραμπ. Και όσο το Συμβούλιο Ειρήνης παραμένει ένα αποτυχημένο όραμα χωρίς τη Ρωσία, τόσο ο Αμερικανός πολιτικός μετατρέπεται σε πολιτικό «όμηρο» της ρωσικής στρατηγικής ψυχραιμίας.

Η Μόσχα δεν βιάζεται. Ξέρει ότι ο χρόνος δουλεύει υπέρ της. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο για την Ουάσινγκτον.

Το προσωπικό στοίχημα του Τραμπ

Για τον Ντόναλντ Τραμπ, το Συμβούλιο Ειρήνης δεν είναι απλώς ένα ακόμη διπλωματικό εργαλείο. Είναι ένα προσωπικό πολιτικό στοίχημα, μια απόπειρα να χαράξει την υστεροφημία του ως «παγκόσμιου ειρηνοποιού», παρακάμπτοντας τους παραδοσιακούς θεσμούς που ο ίδιος θεωρεί εχθρικούς, δυσκίνητους και ελεγχόμενους από το λεγόμενο «βαθύ κράτος».

Ο ΟΗΕ, στα μάτια του Τραμπ, είναι ένα σύμβολο της παλιάς πολυπολικής ισορροπίας, όπου οι ΗΠΑ δεν μπορούν να επιβάλλουν τη βούλησή τους χωρίς συμβιβασμούς. Το Συμβούλιο Ειρήνης σχεδιάστηκε ακριβώς ως το αντίθετο: ένας μηχανισμός όπου η Ουάσινγκτον θα έχει τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο, χωρίς τα ενοχλητικά βέτο τρίτων.

Όμως εδώ βρίσκεται και το μεγάλο παράδοξο: χωρίς τη Ρωσία, αυτός ο μηχανισμός δεν έχει καμία διεθνή νομιμοποίηση. Και χωρίς διεθνή νομιμοποίηση, δεν έχει ούτε ιστορική αξία. Ο Τραμπ το γνωρίζει και αυτό εξηγεί τη βιασύνη, τις παρασκηνιακές αποστολές και τις απ' ευθείας επαφές με το Κρεμλίνο.

Η Ρωσία δεν έχει τίποτα να χάσει – και αυτό την κάνει επικίνδυνα ισχυρή

Από ρωσικής πλευράς, η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Η Μόσχα δεν έχει καμία απολύτως ανάγκη το Συμβούλιο Ειρήνης. Δεν της προσφέρει επιπλέον ισχύ, δεν της εξασφαλίζει νέες συμμαχίες, δεν της δίνει θεσμικά προνόμια που δεν διαθέτει ήδη μέσω του ΟΗΕ.

Αντίθετα, η Ρωσία βρίσκεται ήδη σε μια θέση στρατηγικής αντοχής:

– έχει αντέξει το βάρος των δυτικών κυρώσεων,

– έχει αναπροσανατολίσει το εμπόριό της προς την Ασία και τον Παγκόσμιο Νότο,

– έχει επιβάλει τους δικούς της όρους στο πεδίο της σύγκρουσης στην Ουκρανία.

Ακριβώς επειδή δεν βιάζεται και δεν χρειάζεται τίποτα άμεσα, η Ρωσία μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος. Και αυτός είναι ο χειρότερος εφιάλτης για έναν πολιτικό όπως ο Τραμπ, ο οποίος βασίζεται στην εικόνα του «deal maker».

H Ουκρανία ως παράπλευρη απώλεια των αμερικανορωσικών παζαριών

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουκρανία παύει να είναι το επίκεντρο και μετατρέπεται σε διαπραγματευτικό νόμισμα.

Για τη Μόσχα, το ουκρανικό μέτωπο είναι ένα από τα πολλά εργαλεία πίεσης.

Για τον Tράμπ, είναι ένα πρόβλημα που θέλει να «κλείσει» γρήγορα, ώστε να παρουσιάσει επιτυχία στο εσωτερικό ακροατήριο.

Δεν είναι τυχαίο ότι στα σενάρια ανταλλαγμάτων που κυκλοφορούν περιλαμβάνονται:

• πιέσεις προς το Κίεβο για αποδοχή εδαφικών απωλειών,

• σταδιακή «αποστρατιωτικοποίηση» της ανατολικής Ουκρανίας,

• επαναφορά της Ρωσίας σε διεθνή οικονομικά φόρα χωρίς πλήρη συμμόρφωση στις δυτικές απαιτήσεις.

Αν όλα αυτά επιβεβαιωθούν, τότε θα πρόκειται για μια σιωπηρή στρατηγική νίκη της Μόσχας, όχι μόνο στο πεδίο, αλλά και στο επίπεδο της παγκόσμιας διπλωματίας.

Η Ευρώπη εκτός παιχνιδιού

Ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει προσοχής είναι η πλήρης περιθωριοποίηση της Ευρώπης.

Οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απουσιάζουν τόσο από το Συμβούλιο Ειρήνης όσο και από τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις. Αυτό δεν είναι σύμπτωση.

Η Ρωσία ουδέποτε έκρυψε ότι θεωρεί την Ευρώπη πολιτικά αδύναμη και στρατηγικά εξαρτημένη από τις ΗΠΑ.

Ο Tράμπ από την πλευρά του, δεν την εμπιστεύεται και δεν τη χρειάζεται.

Έτσι, οι αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην της, με τις Βρυξέλλες στον ρόλο του θεατή.

Αυτό το γεγονός ενισχύει ακόμη περισσότερο τη θέση της Μόσχας, καθώς διαπραγματεύεται απευθείας με την Ουάσινγκτον, χωρίς ενδιάμεσους και χωρίς «ευρωπαϊκά φρένα».

Ο κόσμος αλλάζει και ο Πούτιν το γνωρίζει

Στο βάθος όλων αυτών, διαφαίνεται κάτι ακόμη πιο σημαντικό: η μετάβαση σε έναν νέο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Ο κόσμος που οικοδομήθηκε μετά το 1991 καταρρέει. Οι μονοπολικές αυταπάτες της Δύσης ξεθωριάζουν. Ο Πούτιν το έχει αντιληφθεί εδώ και χρόνια.

Ο Τραμπ το αντιλαμβάνεται τώρα, αλλά χωρίς να έχει τον πλήρη έλεγχο.

Γι’ αυτό και η σχέση τους δεν είναι σχέση ισοτιμίας, αλλά μια σιωπηρή σχέση εξάρτησης. Ο Αμερικανός πολιτικός χρειάζεται τη Ρωσία για να σώσει το αφήγημά του. Η Ρωσία δεν χρειάζεται τον Τραμπ – αλλά μπορεί να τον χρησιμοποιήσει. Και όσο αυτή η ανισορροπία παραμένει, τόσο το Συμβούλιο Ειρήνης θα λειτουργεί όχι ως εργαλείο ειρήνης, αλλά ως καθρέφτης της νέας παγκόσμιας πραγματικότητας, όπου η Μόσχα δεν εκλιπαρεί, δεν υποχωρεί και –το σημαντικότερο– δεν βιάζεται...

ΒΝ