Καταρρέει η Γαλλία, κίνδυνος για Γερμανία, το Ευρώ σε νέα κρίση;

Ξυπνά ο εφιάλτης της ελληνικής κρίσης - Συναγερμός από 6 οίκους, τρέμουν το ντόμινο χρέους από Γαλλία

Η Γαλλία έχει ένα από τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ των 21 χωρών της Ευρωζώνης, ενώ το δημόσιο χρέος της αυξάνεται

Τον κώδωνα του κινδύνου χτυπούν οι αγορές, καθώς η Γαλλία βυθίζεται σε μια ολοένα βαθύτερη κρίση χρέους, ξυπνώντας μνήμες από το ελληνικό δράμα του 2009. Η εκτίναξη του κόστους δανεισμού, η πολιτική αστάθεια και η επιβράδυνση της οικονομίας εντείνουν τις ανησυχίες για τις αντοχές της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης, ενώ αναλυτές και επενδυτικοί οίκοι εξετάζουν τον κίνδυνο μετάδοσης της κρίσης σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το κόστος δανεισμού της Γαλλίας, όπως αποτυπώνεται στην απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου της, ξεπέρασε αυτή την εβδομάδα το 5% για πρώτη φορά από το 2002, προτού κινηθεί ακόμη υψηλότερα.

Παράλληλα, η διαφορά αποδόσεων μεταξύ των 10ετών γαλλικών και γερμανικών ομολόγων, ένας δείκτης που παρακολουθούν στενά οι αγορές για την αξιολόγηση της χρηματοπιστωτικής πίεσης, ξεπέρασε την Πέμπτη τις 170 μονάδες βάσης, για πρώτη φορά μετά την κρίση χρέους της Ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010.

Ο κίνδυνος μετάδοσης της κρίσης στην Ευρωζώνη

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τον κατακερματισμό της Ευρωζώνης, δηλαδή την κατάσταση κατά την οποία χώρες που μοιράζονται το ίδιο νόμισμα αντιμετωπίζουν σημαντικά διαφορετικό κόστος δανεισμού. Αυτό εντείνει τις πιέσεις στις αγορές και ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο αυξανόμενων αποπληρωμών χρέους για τις χώρες που πλήττονται περισσότερο.

Όπως έδειξε η κρίση κρατικού χρέους της Ευρωζώνης στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οι πιέσεις στις αγορές μιας χώρας μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα και σε άλλες οικονομίες που μοιράζονται το ίδιο νόμισμα και την ίδια κεντρική τράπεζα, αλλά διαθέτουν ξεχωριστά δημοσιονομικά συστήματα.

Η κρίση ξεκίνησε από την Ελλάδα και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία και η Ισπανία. Οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να διασώσουν προβληματικές τράπεζες, οι οποίες κατείχαν μεγάλες ποσότητες κρατικών ομολόγων, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο αλληλοτροφοδοτούμενων προβλημάτων.

Η κρίση αποκλιμακώθηκε μόνο μετά την εφαρμογή προγραμμάτων διάσωσης, που συνδέθηκαν με εκτεταμένα μέτρα λιτότητας, καθώς και μετά τη δέσμευση του τότε προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Mάριο Ντράγκι, το 2012 ότι θα έκανε «ό,τι χρειαστεί» για να διασώσει το ευρώ.Οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι ένας νέος φαύλος κύκλος διαμορφώνεται σήμερα, όχι μόνο στη Γαλλία, αλλά και σε μεγάλες οικονομίες από τις ΗΠΑ έως το Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι ανησυχίες των επενδυτών για την αύξηση του χρέους οδηγούν σε υψηλότερες αποδόσεις ομολόγων και αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, γεγονός που με τη σειρά του επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα δημόσια οικονομικά.

«Η επιβράδυνση των αγορών ομολόγων ενισχύει τον κίνδυνο το κράτος να αναγκαστεί να κηρύξει στάση πληρωμών, επειδή απλώς δεν θα διαθέτει τα απαραίτητα μετρητά για να πληρώσει τους τόκους και το κεφάλαιο του χρέους του», έγραψε σε ανάρτησή του στις 8 Οκτωβρίου ο νομπελίστας οικονομολόγος, Πώλ Κρούγκμαν.«Ο φόβος της χρεοκοπίας οδηγεί στη συνέχεια σε ακόμη μεγαλύτερη φυγή κεφαλαίων, η οποία ενισχύει τους φόβους για χρεοκοπία και αυξάνει τα επιτόκια», πρόσθεσε.

Οι κίνδυνοι για το γαλλικό χρέος

Η Γαλλία έχει ένα από τα υψηλότερα δημοσιονομικά ελλείμματα ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ των 21 χωρών της Ευρωζώνης, ενώ το δημόσιο χρέος της αυξάνεται. Η οικονομία της έχει σχεδόν βαλτώσει, με την κυβέρνηση να μειώνει την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη το 2026 μόλις στο 0,5%.

Οι δημοσιονομικές πιέσεις συμπίπτουν με την πολιτική αστάθεια και την κοινωνική αναταραχή, που εντείνουν τις αμφιβολίες για το κατά πόσο η κυβέρνηση μπορεί να προωθήσει τα μέτρα που απαιτούνται για τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών.

«Έχουμε εισέλθει βαθιά σε μια κατάσταση γαλλικής κρίσης», δήλωσε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ο Πολωνός Κάρστεν Μπρζέρσκι της ING και επικεφαλής οικονομολόγος της για την Ευρωζώνη. «Δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ρευστότητας για τη γαλλική κυβέρνηση. Ωστόσο, η έλλειψη εμπιστοσύνης από την αγορά ομολόγων και η συνεχιζόμενη κρίση θα έπρεπε επιτέλους να προκαλέσουν ένα ισχυρό αίσθημα επείγουσας ανάγκης στο Παρίσι».

Ο Τζών Στόπφορντ της Ninety One ανέφερε ότι η Γαλλία έχει μετακινηθεί από την κατηγορία των βασικών ή σχεδόν βασικών ευρωπαϊκών χωρών για τους επενδυτές σταθερού εισοδήματος προς την περιφέρεια της Ευρώπης. Χαρακτήρισε αυτή την εξέλιξη «παράδοξη», δεδομένης της ιστορικής θέσης της Γαλλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της οικονομικής της ισχύος. «Ως επενδυτές, έχουμε επιλέξει προς το παρόν να αποφεύγουμε σχεδόν όλες τις μη βασικές χώρες της Ευρώπης. Η κατάσταση μεταβάλλεται διαρκώς και υπάρχει τόσο μεγάλη αβεβαιότητα, ώστε δεν θέλουμε πραγματικά να εμπλακούμε», δήλωσε.

Γιατί το 2026 διαφέρει

Παρά τις ανησυχίες, οι αναλυτές που μίλησαν στο CNBC συμφώνησαν σε γενικές γραμμές ότι οι μεταρρυθμίσεις και τα μέτρα που έχουν υιοθετηθεί έκτοτε περιορίζουν τον κίνδυνο μετάδοσης της κρίσης, ακόμη κι αν οι αγορές παρουσιάζουν ομοιότητες με την περίοδο μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση.

Ο Στόπφορντ εκτίμησε ότι τα spreads των γαλλικών ομολόγων θα έπρεπε πιθανότατα να κινηθούν πάνω από τις 200 μονάδες βάσης, ώστε η κατάσταση να θεωρηθεί ευρέως πραγματική κρίση. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι «η κατάσταση στη Γαλλία δεν δείχνει καλή». «Τα γαλλικά spreads είναι πλέον υψηλότερα από εκείνα που καταγράφηκαν στην κορύφωση της κρίσης των περιφερειακών χωρών στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Ωστόσο, παραμένουν πολύ χαμηλότερα από τα ακραία επίπεδα που είδαμε τότε στην Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Ιρλανδία», δήλωσε στο CNBC.

Κατά την εκτίμησή του, οι αγορές θεωρούν ότι η κατάσταση θα πρέπει να επιδεινωθεί περαιτέρω προτού οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξετάσουν το ενδεχόμενο παρέμβασης για τον περιορισμό της ζημιάς. Οι στρατηγικοί αναλυτές της BlackRock σημείωσαν ότι το σημερινό περιβάλλον διαφέρει ουσιαστικά από εκείνο που προηγήθηκε της κρίσης της Ευρωζώνης το 2011-2012.

Η περιοχή είναι πλέον καλύτερα εξοπλισμένη για να αντιμετωπίσει χρηματοπιστωτικές πιέσεις, χωρίς αυτό να αποκλείει νέες αναταράξεις και επιπτώσεις σε άλλες οικονομίες. «Η πώληση γαλλικών ομολόγων καταδεικνύει πώς ο ανταγωνισμός για την προσέλκυση κεφαλαίων αναδιαμορφώνει τις αγορές σταθερού εισοδήματος, εν μέσω μιας παγκόσμιας αναπροσαρμογής των επιτοκίων», ανέφεραν, ενώ πρόσθεσαν ότι ο αυξανόμενος κρατικός δανεισμός και οι επενδύσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη ανεβάζουν το κόστος χρηματοδότησης, εκθέτοντας περισσότερο στον έλεγχο των επενδυτών τους δανειολήπτες με επιδεινούμενα οικονομικά θεμελιώδη μεγέθη.

Ο Τζώρτζ Λαγκάριας της Forvis Mazars υποστήριξε ότι η Γαλλία βρίσκεται ήδη σε κρίση χρέους. Επικαλέστηκε το γεγονός ότι ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ έφτασε το 119% στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026, ποσοστό κοντά στο 128% που είχε καταγράψει η Ελλάδα στα τέλη του 2009.

Η μετάδοση της κρίσης, σύμφωνα με τον ίδιο, θα αποτυπωνόταν σε περαιτέρω διεύρυνση της διαφοράς αποδόσεων μεταξύ γαλλικών και γερμανικών ομολόγων, ακολουθούμενη από αύξηση του κόστους ασφάλισης έναντι χρεοκοπίας.

«Η Ιταλία και η Ισπανία θα αντιμετώπιζαν υψηλότερο κόστος δανεισμού και θα αναγκάζονταν να περιορίσουν τις δημοσιονομικές δαπάνες τους, κάτι που ενδεχομένως θα προκαλούσε πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό τους», δήλωσε στο CNBC.

«Η ευρωπαϊκή περιφέρεια θα δεχόταν τεράστια πίεση, ακόμη κι αν τα δημόσια οικονομικά της βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση από ό,τι πριν από μερικά χρόνια».

Ωστόσο, ο κ. Λαγκάριας εκτίμησε ότι κρίσιμες διαρθρωτικές διαφορές περιορίζουν τον κίνδυνο μιας ευρύτερης μετάδοσης αντίστοιχης με εκείνη των αρχών της δεκαετίας του 2010. Τοποθέτησε την πιθανότητα ενός τέτοιου σεναρίου στο 10% έως 20%.

«Η Ελλάδα είχε πολύ μεγάλο εμπορικό έλλειμμα. Η Γαλλία έχει επίσης εμπορικό έλλειμμα, αλλά τα μεγέθη είναι πολύ πιο ήπια», ανέφερε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η γαλλική στατιστική υπηρεσία Insee δεν είναι πιθανό να παρουσιάσει ανακριβή στοιχεία για το έλλειμμα, σε αντίθεση με όσα συνέβησαν στην ελληνική περίπτωση.

Το 2009, η Ελλάδα αναθεώρησε απότομα την πρόβλεψη για το δημοσιονομικό της έλλειμμα, από 3,7% του ΑΕΠ την άνοιξη σε 12,5% τον Οκτώβριο. Η αναθεώρηση υπονόμευσε την εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία των δημόσιων οικονομικών της και συνέβαλε στην επιτάχυνση της κρίσης.

«Τα επίπεδα χρέους της Γαλλίας προκαλούν ανησυχία, αλλά είναι γνωστά. Οι αγορές μπορούν να διαχειριστούν γνωστούς κινδύνους. Αυτό που δεν αντέχουν είναι οι εκπλήξεις», πρόσθεσε ο κ. Λαγκάριας. «Εκείνο που βύθισε την Ελλάδα ήταν ένα έλλειμμα που αποκαλύφθηκε ξαφνικά ότι ήταν πενταπλάσιο από την επίσημη εκτίμηση. Αυτό πυροδότησε την κρίση». Ο Άλεξ Έβερεττ της Aberdeen Investments συμφώνησε ότι η σημερινή κατάσταση πρέπει να αντιμετωπίζεται «πρωτίστως ως γαλλικός κίνδυνος και όχι ως συστημικός κίνδυνος για ολόκληρη την Ευρωζώνη». «Σε σύγκριση με τις αρχές της δεκαετίας του 2010, η Ευρωζώνη διαθέτει ισχυρότερες τράπεζες, μεγαλύτερη διασύνδεση και περισσότερα εργαλεία που έχουν σχεδιαστεί για να περιορίζουν τον κίνδυνο χρηματοπιστωτικού κατακερματισμού μεταξύ των κρατών», ανέφερε. «Εκτιμώ ότι οποιαδήποτε μετάδοση της κρίσης θα είναι βραχύβια».

Κανείς όμως δεν συμμερίζεται τις αισιόδοξες προβλέψεις του Έβερεττ...