Όταν η "αντισυστημική αλήθεια" γίνεται το πιο ύπουλο σύστημα!

Η άλλη όψη της προπαγάνδας! Όταν το ψέμα ντύνεται ...αντισυστημικό και πουλιέται ως αλήθεια! Γιατί η αλήθεια δεν φωνάζει, δεν ουρλιάζει, δεν πανηγυρίζει. Η προπαγάνδα όμως το κάνει!

Το μεγάλο λάθος που κάνουν πολλοί σήμερα είναι ότι πιστεύουν πως η προπαγάνδα έχει μόνο μία κατεύθυνση. Ότι έρχεται μόνο “από πάνω”. Από τα μεγάλα μέσα, από τα κέντρα εξουσίας, από τη γνωστή – και πολλές φορές υπαρκτή – νεοταξική μηχανή. Αυτό είναι η μισή αλήθεια. Και η μισή αλήθεια, όπως ξέρουμε, είναι το πιο επικίνδυνο ψέμα! Γιατί σε κάθε πόλεμο, η πρώτη που πεθαίνει είναι η αλήθεια...

Εδώ και 40 και πλέον χρόνια, ζoύμε σε μια εποχή όπου η αλήθεια δεν απλώς κρύβεται. Δεν φιμώνεται, δεν εξαφανίζεται με ένα νεύμα της εξουσίας.

Αντίθετα, την πιάνουν, την στρίβουν σαν ζυμάρι, την φουσκώνουν μέχρι να σπάσει τα όριά της και στο τέλος την παρουσιάζουν ως κάτι ανώτερο, πιο “καθαρό”, πιο “αυθεντικό” από την ίδια την πραγματικότητα. Μια αλήθεια που δεν χρειάζεται αποδείξεις, γιατί “νιώθεις” ότι είναι αλήθεια. Αυτό ακριβώς ζούμε σήμερα, σε αυτή την ψηφιακή εποχή όπου η πληροφορία ρέει σαν χείμαρρος και ο καθένας μας νομίζει ότι είναι ο δικός του μικρός προφήτης.

Σε μια εποχή που η λέξη «προπαγάνδα» έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της «δυτικής εξουσίας», των μεγάλων ΜΜΕ, των ελίτ και της λεγόμενης «Νέας Τάξης Πραγμάτων» που ελέγχεται από τις Λέσχες, το ιερατείο του Νταβός και των Ασκεναζί Εβραίων που θέλουν με πείσμα να εγκαθιδρύσουν μια παγκόσμια κυβέρνηση για να φέρουν τον "Μεσσία" τους, ένα τεράστιο κομμάτι της κοινωνίας έχει πέσει σε μια παγίδα πολύ πιο ύπουλη και επικίνδυνη από την παλιά, κρατική προπαγάνδα.

Πιστεύει ότι ό,τι είναι «αντί», είναι αυτομάτως και αληθινό. Ό,τι πολεμάει το «σύστημα» είναι εξ ορισμού καθαρό. Και εκεί ακριβώς αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Η αλήθεια χάνεται όχι επειδή την καταπνίγουν, αλλά επειδή την μεταμφιέζουν σε κάτι που μας χαϊδεύει τον θυμό, μας επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις και μας κάνει να νιώθουμε ότι επιτέλους «ξυπνήσαμε».

Θα το πούμε καθαρά και χωρίς περιστροφές. Τα κείμενα που δημοσιεύονται από ιστοσελίδες που - και καλά - είναι αντισυστημικές, δεν είναι απλώς «ειδήσεις από το μέτωπο». Είναι κλασικά δείγματα αυτής της νέας προπαγάνδας – μιας προπαγάνδας που δεν έρχεται από τα πάνω, από τα επίσημα δελτία Τύπου του Πενταγώνου ή του Λευκού Οίκου, αλλά από τα «κάτω», από τους «αποκαλύπτες», τους «ανεξάρτητους», τους «αντισυστημικούς».

Κείμενα γεμάτα κεφαλαία, θαυμαστικά, «επικές συντριβές», «ισοπεδώσεις» και «ταπεινωτικούς όρους». Κείμενα που παίρνουν ένα πραγματικό περιστατικό – την κατάρριψη ενός F-15E Strike Eagle, την αναζήτηση ενός πιλότου, τις επιθέσεις στο Ισραήλ – και το μετατρέπουν σε αφήγημα ολικής κατάρρευσης της Αμερικής, σε «ιστορική ήττα» της υπερδύναμης, σε «επική νίκη» του Ιράν. Και το κάνουν με τέτοια σιγουριά, με τόσο πάθος, που ο αναγνώστης νιώθει ότι διαβάζει όχι απλώς νέα, αλλά αποκάλυψη.

Αυτή η προπαγάνδα δεν είναι λιγότερο επικίνδυνη επειδή φοράει το μανδύα του «αντισυστημικού». Είναι πιο επικίνδυνη ακριβώς γι’ αυτό. Γιατί δεν την αντιλαμβανόμαστε ως προπαγάνδα. Την νιώθουμε ως λύτρωση.

Το νέο είδος προπαγάνδας – Όχι από πάνω, αλλά από απέναντι

Η παλιά προπαγάνδα ήταν εύκολη να την εντοπίσεις. Ερχόταν ντυμένη με γραβάτα και στολή, με κυβερνητικές δηλώσεις, με τηλεοπτικά πάνελ όπου όλοι συμφωνούσαν, με «ειδικούς» που μιλούσαν την ίδια γλώσσα εξουσίας. Σου έλεγε: «Πίστεψέ με γιατί είμαι η εξουσία». Και εσύ, ως πολίτης, είχες μάθει να την υποψιάζεσαι.

Η σύγχρονη προπαγάνδα και κυρίως αυτή του πολέμου, είναι πιο εξελιγμένη, πιο ύπουλη, πιο… προσωπική. Δεν σου λέει «πίστεψέ με γιατί είμαι εξουσία». Σου λέει: «Πίστεψέ με γιατί είμαι απέναντι στην εξουσία. Γιατί σου λέω αυτά που τα μεγάλα ΜΜΕ κρύβουν. Γιατί είμαι ο “αποκαλύπτης” που ξεσκεπάζει το ψέμα τους».

Και εκεί πέφτουμε σαν μύγες μεσ' το μέλι. Γιατί ο σύγχρονος άνθρωπος, κουρασμένος από δεκαετίες επίσημων ψεμάτων – από τα όπλα μαζικής καταστροφής στο Ιράκ μέχρι τις «κόκκινες γραμμές» που ποτέ δεν τηρήθηκαν – δεν ψάχνει πια την αλήθεια. Ψάχνει τον αντίπαλο του ψέματος. Και όποιος του συστηθεί ως τέτοιος, κερδίζει αυτόματα εμπιστοσύνη.

Ρίξτε μια ματιά στα κείμενα γνωστών ιστοσελίδων της λεγόμενης... "από δω πλευράς". Δεν υπάρχει ουδέτερη φωνή. Υπάρχει μόνο το «εμείς» (το Ιράν, το IRGC, οι «διπλωματικές πηγές» από την Τεχεράνη) εναντίον του «αυτοί» (οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, ο Tράμπ). Κάθε πρόταση είναι φορτισμένη: «Επική συντριβή!», «Οι IRGC διέλυσαν στρατιωτική βιομηχανία», «Οι ΗΠΑ ζητούν επίσημα διάλογο επειδή είναι σε πλήρες στρατηγικό αδιέξοδο», «Το Ιράν χλευάζει τις ΗΠΑ: από την αλλαγή καθεστώτος στο… μήπως είδατε τους πιλότους μας;» και άλλα τέτοια τρομακτικά και ...γκροτέτσκ παράλληλα.

Το ύφος είναι θεατρικό, σχεδόν επικό. Σαν να διαβάζεις όχι ρεπορτάζ, αλλά αρχαίο έπος όπου οι ήρωες του Ιράν συντρίβουν τους γίγαντες του σιωνισμού.

Και εδώ είναι το κόλπο.Παίρνουν πραγματικά γεγονότα – πχ την κατάρριψη αεροσκαφών, την επιχείρηση διάσωσης πιλότου, τις επιθέσεις σε Μπεερσεβά και Τελ Αβίβ – και τα υπερτονίζουν μέχρι να γίνουν «ισοπέδωση», «μαύρη μέρα για την Πολεμική Αεροπορία ΗΠΑ», «πανηγυρική κατάρρευση του αφηγήματος Tράμπ».

Δεν λένε ψέματα κατά γράμμα. Απλώς τα φουσκώνουν. Δύο αεροσκάφη γίνονται ...έξι σε 24 ώρες!!! Μια επιχείρηση έρευνας γίνεται «επιχείρηση αυτοκτονίας». Ένας πιλότος που αναζητείται γίνεται «ταπεινωτικό φιάσκο» που αναγκάζει την Αμερική να...«εκλιπαρεί» για διάλογο! Και όλα αυτά πλαισιώνονται με «πηγές» όπως ο IRGC, ο Guardian, η Telegraph, ο Λαβρόφ, ο Πόστολ, ο Χάντσον – ένα μίγμα δηλαδή πραγματικών αναλυτών και ιρανικών δηλώσεων που παρουσιάζονται σαν να έχουν το ίδιο βάρος.

Αυτός είναι ο νέος μηχανισμός. Δεν χρειάζεται να ψεύδεσαι. Αρκεί να επιλέγεις, να υπερβάλλεις, να συνδέεις με προκαθορισμένο συμπέρασμα: οι "Σιωνιστές" καταρρέουν, το Ιράν θριαμβεύει, η ιστορία γράφεται από τους «αδύναμους» και πάει λέγοντας.

Από το γεγονός… στο αφήγημα – Πώς γεννιέται η «μεγάλη νίκη»

Κι ας πάμε στην καρδιά του ζητήματος, χωρίς ωραιοποιήσεις. Υπήρξαν πραγματικά περιστατικά. Κανείς δεν τα αρνείται. Αμερικανικά αεροσκάφη επλήγησαν. Ένα F-15E Strike Eagle καταρρίφθηκε χτές στις 3 Απριλίου 2026, ένας πιλότος αναζητείται, ειδικές δυνάμεις κινητοποιήθηκαν, υπήρξε αμηχανία στο Λευκό Οίκο.

Υπήρξαν ιρανικές επιθέσεις στο Ισραήλ, εκρήξεις, διακοπές ρεύματος. Υπήρξε διπλωματικό παιχνίδι γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, με Ρωσία, Κίνα και Γαλλία να μπλοκάρουν ψήφισμα.

Αυτά είναι γεγονότα.

Αλλά από εκεί μέχρι το «οι ΗΠΑ ηττήθηκαν πανηγυρικά, ζητούν διάλογο ταπεινωτικά, το Ιράν ισοπεδώνει τα πάντα και η υπερδύναμη είναι πληγωμένο θηρίο που εκλιπαρεί» υπάρχει μια τεράστια, αβυσσαλέα απόσταση.

Αυτή η απόσταση καλύπτεται με τρία κλασικά βήματα της προπαγάνδας:

Πρώτον, η υπερβολή. Ένα περιστατικό γίνεται ...τηλεοπτική «σειρά». Δύο καταρρίψεις γίνονται «έξι αεροπλάνα σε 24 ώρες». Ένας πιλότος που αναζητείται γίνεται «ανθρωποκυνηγητό με αμοιβή 60.000 δολαρίων» και «ενέδρες σε Αμερικανούς κομάντος». Μια επιχείρηση διάσωσης γίνεται «επιχείρηση αυτοκτονίας» (The Telegraph). Το IRGC «ιδιοποιείται» κάθε πλήγμα και το παρουσιάζει ως «μαύρη μέρα» για την Πολεμική Αεροπορία ΗΠΑ και Ισραήλ.

Δεύτερον, η επιλεκτική επιλογή πηγών. Δηλώσεις του IRGC, ανώνυμων «ιρανικών διπλωματικών πηγών», του Mohammed Bagher Qalibaf ή του Alireza Elhami μπαίνουν δίπλα σε αποσπάσματα από Wall Street Journal, CNN, Telegraph, σαν να είναι ισοδύναμα.

Το αποτέλεσμα; Ο αναγνώστης νομίζει ότι ακόμα και τα δυτικά ΜΜΕ «παραδέχονται» την ήττα. Στην πραγματικότητα, τα δυτικά μέσα μιλούν για «ρωγμές», για «ερωτήματα», για «πλήγματα στο γόητρο». Όχι για «ιστορική ήττα».

Τρίτον, το προκαθορισμένο συμπέρασμα. Όλα οδηγούν εκεί: «Οι ΗΠΑ είναι σε πλήρες στρατηγικό αδιέξοδο», «ζητούν διάλογο», «το Ιράν έχει την πρωτοβουλία», «η Αμερική είναι πληγωμένο θηρίο». Το αφήγημα είναι έτοιμο από πριν. Τα γεγονότα απλώς το «επιβεβαιώνουν».

Και εδώ έρχεται η ψυχολογία. Ο αναγνώστης που είναι ήδη κουρασμένος από την αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ, από τις αποτυχίες στο Αφγανιστάν, από την υποστήριξη στο Ισραήλ, βρίσκει σε αυτά τα κείμενα όχι πληροφορία, αλλά επιβεβαίωση. «Επιτέλους! Η υπερδύναμη πληρώνει». Το συναίσθημα προηγείται της λογικής. Και η προπαγάνδα το ξέρει αυτό καλύτερα από τον καθένα.

Το αντιμετωπίσαμε αυτό στην προπαγάνδα που ακολούθησε την - δίκαια πέρα για πέρα - εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Όταν δηλαδή ξέσπασε ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, που στην ουσία του ήταν μια καθαρή επιχείρηση της Νεοταξικής Δύσης εναντίον της Ρωσίας, ούτως ώστε ο ρωσικός γίγαντας να λυγίσει σε έναν πόλεμο φθοράς και να συνθηκολογήσει, επικροτώντας το νεοταξικό αφήγημα.

Και τι δεν ακούγαμε τότε. Ότι η Ρωσία καταρρέει, ότι οι Ρώσοι κομμάντος σφάσουν ανηλεώς άοπλους Ουκρανούς πολίτες, ότι επιτίθενται σε νοσοκομεία... Μέχρι και στήσιμο εικόνων καταστροφής σχεδίαζαν με τον Ζελένσκι ενορχηστρωτή, ακόμη και με τη χρήση κομπάρσων που παρίσταναν τα...πτώματα που οι "άτιμοι Ρώσοι" είχαν δολοφονήσει.

Το τι συνέβαινε ασφαλώς, ήταν το εντελώς αντίθετο. Οι Ρώσοι ΔΕΝ δολοφονούσαν. Διέσωζαν κόσμο. Δεν κατέρρεαν. Πολεμούσαν με πάθος και χωρίς αύριο, μια ενορχηστρωμένη ΝΑΤΟϊκή επίθεση με τη μορφή υβριδικού πολέμου όπου η νεοταξική Δύση εξόπλιζε το ουκρανικό πιόνι της, τον Ζελένσκι (επίσης Ασκεναζί Εβραίο) για να δολοφονεί ακόμη και ουκρανούς αμάχους προκειμένου να ...αποδείξει τη ρωσική απάνθρωπη και βδελυρή(!) επίθεση.

Το αποτέλεσμα το είδαμε...δύο χρόνια αργότερα. Η Ρωσία στεκόταν ακλόνητη, ο Πούτιν "ζωγράφιζε" σε στρατηγική επί χάρτου, η Δυτική νεοταξική Ευρώπη αιμορραγούσε από την έλλειψη των φυσικών πόρων, ώσπου στο τέλος κατάντησε στο χάλι που ήδη ξέρουμε. Τότε βεβαίως, είχαμε να αντιμετωπίσουμε την ανηλεή νεοταξική προπαγάνδα που βάφτιζε το μαύρο-άσπρο. Σήμερα, έχουμε να αντιμετωπίσουμε την...προπαγάνδα των "από δώ μεριάς" τύπων που βαφτίζουν το άσπρο σε...μαύρο.

Η ψευδαίσθηση της «μεγάλης κατάρρευσης»

Ο μέσος αναγνώστης αυτών των κειμένων αρχίζει να βλέπει έναν κόσμο που καταρρέει. Η Αμερική ηττάται, το Ισραήλ ισοπεδώνεται, το Ιράν θριαμβεύει, ο Τράμπ τρέμει, τα Στενά του Ορμούζ γίνονται πεδίο νίκης και τέτοια θριαμβευτικά. Μόνο που αυτή η εικόνα δεν αντέχει σε σοβαρή εξέταση. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη, πολύ πιο «άβολη» για όσους θέλουν απλές ηρωικές αφηγήσεις.

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν τεράστια στρατιωτική ισχύ, τεχνολογική υπεροχή και το κυριότερο, παγκόσμιο δίκτυο βάσεων. Από την άλλη, το Ισραήλ διαθέτει ένα από τα πιο εξελιγμένα αμυντικά συστήματα στον κόσμο. Το Ιράν... ναι, αντέχει. Ναι, απαντά με πυραύλους και drones. Ναι, έχει υπόγεια οχυρά και εφευρετικότητα. Αλλά δεν «ισοπεδώνει» κανέναν. Δεν έχει «νικήσει» την υπερδύναμη.

Απλά, έχουμε μια σύγκρουση φθοράς, όχι μια μονομερή επικράτηση. Μια σύγκρουση όπου και οι δύο πλευρές πληρώνουν τίμημα – στρατιωτικό, οικονομικό, και ασφαλώς πολιτικό.

Ωστόσο, η αφήγηση της «μεγάλης κατάρρευσης» είναι πιο ελκυστική. Είναι πιο θεαματική. Πουλάει κλικ, likes, shares και άλλα τέτοια κόλπα. Αλλά κυρίως, ικανοποιεί την ανάγκη μας για δικαιοσύνη. «Επιτέλους, οι ισχυροί πληρώνουν». Και έτσι, αντί να αναλύουμε τα γεγονότα με ψυχραιμία – να δούμε τι πραγματικά σημαίνει η κατάρριψη ενός F-15E σε σχέση με τις χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές, να εξετάσουμε τις διπλωματικές κινήσεις γύρω από το Hormuz ως μέρος ευρύτερου γεωπολιτικού παιχνιδιού – προτιμάμε το έπος. Το έπος του «νικητή Ιράν».

Το πιο σκοτεινό κομμάτι – Όταν εξωραΐζεται το Ιράν

Και εδώ φτάνουμε στο πιο επικίνδυνο σημείο αυτής της προπαγάνδας.'Οχι μόνο η υπερβολή των γεγονότων, αλλά η ηθική αντιστροφή. Το Ιράν παρουσιάζεται σχεδόν ως «δικαιωμένος παίκτης», ως ...αντίβαρο στη Δύση, ως δύναμη που «βάζει στη θέση της» την αυτοκρατορία.

Ξεχνιούνται – ή μάλλον, σκόπιμα αποσιωπούνται – τα βασικά. Διότι ξεχνάμε πάνω στην επιτυχή ομολογουμένως αντοχή των Ιρανών, την πραγματική εικόνα ενός άθλιου και φασιστικού θεοκρατικού καθεστώτος, που μπροστά του ο Οργουελ μοιάζει σαν παιδάκι που παίζει με τους κύβους του.

Για την ακρίβεια, πρόκειται για ένα καθεστώς όπου η ζωή των υπηκόων του είναι όχι απλώς άκρως ελεγχόμενη, αλλά και εντελώς βουτηγμένη στην απανθρωπιά. Και οι μάρτυρες αυτής της καθεστωτικής μωρίας, είναι η θέση της γυναίκας, της οποίας η ζωή δεν έχει παραδείσους και απολαύσεις. Μια ζωή που μπορεί να συνθλιβεί ακόμη και για ένα κομμάτι ύφασμα που δεν φόρεσε ή για ένα ακόμη φιλί που θα έδινε δημοσίως στον άντρα της ή στον εραστή της.

Όπου η «Αστυνομία Ηθών» δεν είναι θεσμός προστασίας αλλά μηχανισμός καταστολής. Όπου η ελευθερία λόγου, η ελευθερία συνάθροισης, ακόμα και η ελευθερία να αγαπάς είναι παραχώρηση, όχι δικαίωμα. Οργανισμοί όπως η Amnesty International και η Human Rights Watch έχουν καταγράψει επανειλημμένα τις παραβιάσεις. Εκτελέσεις, βασανιστήρια, καταστολή διαδηλώσεων, καταπίεση μειονοτήτων και ειδικά για τις γυναίκες που ...υποκύπτουν σε "ηθικό" παράπτωμα, οι τιμωρίες που ακολουθούν ξεπερνούν τη φαντασία ακόμη και του πλέον ακραίου σαδιστή.

Μέσα λοιπόν στο αντιδυτικό πάθος, αυτή η πραγματικότητα εξαφανίζεται. Και γεννιέται η ιδέα ότι «ο εχθρός του εχθρού μου είναι όχι απλά καλός, αλλά στήριγμα».

Εμ έλα ντε που δεν είναι!

Το Ιράν δεν είναι «αντισυστημικό» σε ηθικό επίπεδο. Είναι ένα αυταρχικό καθεστώς που χρησιμοποιεί την αντίστασή του στη Δύση για να δικαιολογήσει την εσωτερική του καταπίεση. Και η προπαγάνδα που το εξωραΐζει δεν είναι «αριστερή» ή «αντιιμπεριαλιστική». Είναι απλώς τυφλή.

Ρωσία, Κίνα και το παιχνίδι της ισχύος

Γιατί Ρωσία και Κίνα «στηρίζουν» το Ιράν; Η απάντηση είναι ψυχρή, γεωπολιτική, καθόλου ρομαντική. Δεν το κάνουν επειδή είναι «δίκαιο». Δεν το κάνουν επειδή αγαπούν την «αντίσταση». Το κάνουν επειδή εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.

Η φθορά των ΗΠΑ είναι γι’ αυτές στρατηγικό κέρδος. Κάθε μέτωπο που ανοίγει, κάθε πόρος που δεσμεύεται στη Μέση Ανατολή, κάθε αμφισβήτηση της αμερικανικής ηγεμονίας είναι ευκαιρία για Μόσχα και Πεκίνο.

Αυτό δεν είναι ιδεολογία. Είναι απλά ρεάλ πολιτίκ. Και όποιος το ερμηνεύει ως «συμμαχία ενάντια στη Νέα Τάξη των Ασκεναζί» πέφτει σε μια άλλη, εξ ίσου επικίνδυνη αφήγηση. Την αφήγηση πως ό,τι πολεμάει τη Δύση είναι αυτόματα και «αντιστασιακό στην ατιμία».

Η μεγάλη απάτη της εποχής – Να διαλέγεις προπαγάνδα

Και φτάνουμε στο πιο κρίσιμο. Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν είναι πια παθητικός δέκτης πληροφορίας. Είναι επιλεκτικός δέκτης.

Διαλέγει ποιά προπαγάνδα θα πιστέψει. Άλλοι τα μεγάλα δυτικά ΜΜΕ. Άλλοι τα «αντισυστημικά» κανάλια. Άλλοι κάτι ενδιάμεσο.

Αλλά λίγοι κάνουν το πιο δύσκολο, στο να σταθούν δηλαδή απέναντι σε όλα. Να δουν ότι η αλήθεια δεν βρίσκεται αυτούσια πουθενά. Πρέπει να την εξορύξεις, να την φιλτράρεις, να την υποψιαστείς συνεχώς. Γιατί αλλιώς δεν ελευθερώνεσαι. Απλώς αλλάζεις στρατόπεδο.

Η εποχή μας δεν στερείται πληροφορίας. Αντιθέτως, πνίγεται σε αυτήν. Και μέσα σε αυτόν τον ωκεανό, η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι το ψέμα. Είναι το ψέμα που μοιάζει με αλήθεια. Το ψέμα που συμφωνεί μαζί σου. Το ψέμα που σου χαϊδεύει τον θυμό και σου λέει: «Έχεις δίκιο».

Εκεί χάνεται το παιχνίδι. Γιατί ο άνθρωπος που πιστεύει ότι «βρήκε την αλήθεια» σταματά να την ψάχνει. Και τότε γίνεται το πιο εύκολο θύμα – όχι της εξουσίας, αλλά της ίδιας του της βεβαιότητας.

Η προπαγάνδα των «αποκαλυπτών» δεν είναι λιγότερο ψέμα επειδή φωνάζει πιο δυνατά ότι είναι αλήθεια. Είναι πιο επικίνδυνη ακριβώς επειδή μας κάνει να πιστέψουμε ότι εμείς είμαστε οι ξύπνιοι. Και όσο συνεχίζουμε να πέφτουμε στην παγίδα, τόσο πιο εύκολα χειραγωγούμαστε – όχι από την «εξουσία», αλλά από την ίδια μας την ανάγκη να νιώθουμε ότι «ξέρουμε».

Η αλήθεια δεν είναι ούτε «δυτική» ούτε «αντισυστημική». Είναι δύσκολη. Είναι άβολη. Και απαιτεί δουλειά.

Κι επειδή ακριβώς ζούμε τις προφητείες, ζούμε δηλαδή τις εσχατες μέρες μας, ας αρχίσουμε να την κάνουμε. Πρέπει, είναι επιτακτική ανάγκη, να ξέρουμε την αλήθεια. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να προφυλαχθούμε σωστά. Να καλύψουμε τις απαραίτητες ανάγκες μας, να πληροφορηθούμε το τι ακριβώς παίζεται σε αυτόν τουλάχιστον τον πόλεμο. Γιατί αυτός ο πόλεμος, να το ξέρετε αυτό, είναι η λύτρωση μας.

Και επειδή είναι ακριβώς αυτό, ας αφήσουμε στην άκρη τις όποιες θριαμβολογίες σε αυτούς που τις γράφουν και τις σκορπούν εδώ κι εκεί και να δούμε τα πράγματα με την αληθινή τους πλευρά. Ζούμε το τέλος μιας εποχής που κρατάει εδώ και 200 χρόνια. Κι αν το καταλάβουμε αυτό, έχουμε ήδη νικήσει πριν καν σηκώσουμε τα χέρια για να πάρουμε τα όπλα μας...

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η Αρχιτεκτονική της Προπαγάνδας – Από το «καλό» στο... «για το καλό μας»!

Υπάρχει μια επικίνδυνη αυταπάτη που διαπερνά τη σύγχρονη κοινωνία σαν αόρατο, δηλητηριώδες ρεύμα: η πεποίθηση ότι η προπαγάνδα είναι πάντα κάτι που κάνουν οι άλλοι. Οι ισχυροί. Οι ελίτ. Τα «μεγάλα κανάλια». Οι κυβερνήσεις. Οι πολυεθνικές. Οι «Νέα Τάξη Πραγμάτων». Είναι σαν να πιστεύουμε ότι το ψέμα φοράει πάντα γραβάτα και στολή, ότι μιλάει με τη φωνή της εξουσίας και ότι εμείς, οι «απλοί πολίτες», οι «αφυπνισμένοι», οι «αντισυστημικοί», είμαστε απρόσβλητοι από αυτό.

Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο άβολη, πολύ πιο σκοτεινή και πολύ πιο οικεία. Η προπαγάνδα δεν είναι πια μονοπώλιο κανενός. Έχει μετατραπεί σε οικοσύστημα. Ένα ζωντανό, αυτοτροφοδοτούμενο δίκτυο που λειτουργεί μέσα από εμάς τους ίδιους – μέσα από τα likes μας, τα shares μας, τις οργισμένες κοινοποιήσεις μας, τα «επιτέλους!» που γράφουμε κάτω από κάθε «αποκαλυπτικό» ποστ. Το ψέμα δεν εμφανίζεται πλέον ως ψέμα. Εμφανίζεται ως κάτι «καλό». Ή, ακόμη χειρότερα, ως κάτι «για το καλό μας». Για την αντίσταση. Για την αλήθεια. Για τον λαό. Για την «αφύπνιση».

Εδώ ακριβώς κρύβεται η ουσία της νέας αρχιτεκτονικής της προπαγάνδας. Δεν είναι πια η ωμή επιβολή της επίσημης αλήθειας, όπως στα χρόνια του Γκέμπελς ή της Σοβιετικής Γκλασνόστ.

Είναι μια πιο ύπουλη, πιο ερωτική, πιο προσωπική διαδικασία. Η μεταμόρφωση του ψέματος σε ηθικό καθήκον.

Η πρώτη μετάλλαξη: Από το ωμό ψέμα στο «χρήσιμο ψέμα»

Κάποτε η προπαγάνδα ήταν χοντροκομμένη, σαν πολεμικό τύμπανο. Έπρεπε να επιβληθεί με βία, να αντικαταστήσει την πραγματικότητα ολοκληρωτικά, να πείσει ακόμα και αυτούς που δεν ήθελαν να πειστούν.

Σήμερα δεν χρειάζεται τίποτα από αυτά. Αρκεί να παραμορφώσει ελαφρώς. Να πάρει ένα γεγονός – μια πραγματική είδηση, ένα περιστατικό που όντως συνέβη – και αντί να το ανατρέψει εντελώς, να το μετακινήσει λίγο πιο πέρα. Να το τονίσει. Να το φουσκώσει. Να το εντάξει σε ένα μεγαλύτερο, προκαθορισμένο αφήγημα.

Έτσι γεννιέται το «χρήσιμο ψέμα». Δεν είναι εύκολο να το απορρίψεις, γιατί μέσα του υπάρχει κόκκος αλήθειας. Υπήρξαν πλήγματα, υπήρξαν απώλειες αμερικανικών αεροσκαφών, όπως υπήρξαν και ρωγμές στο αφήγημα του Λευκού Οίκου. Αλλά από εκεί μέχρι την «επική συντριβή», την «ιστορική ήττα», το «οι ΗΠΑ εκλιπαρούν για διάλογο» και το «Ιράν ισοπεδώνει το Ισραήλ» υπάρχει ένα τεράστιο, αβυσσαλέο άλμα. Αυτό το άλμα είναι η προπαγάνδα.

Στα κείμενα δημοσιεύονται, η κατάρριψη ενός F-15E Strike Eagle γίνεται «μαύρη μέρα για την Πολεμική Αεροπορία ΗΠΑ», ενώ δύο ελικόπτερα που δέχθηκαν πυρά μετατρέπονται σε «επιχείρηση αυτοκτονίας» Αμερικανών κομάντος. Ένας πιλότος που αναζητείται γίνεται «ανθρωποκυνηγητό με αμοιβή 60.000 δολαρίων» και «ενέδρες της Τεχεράνης». Οι ιρανικές επιθέσεις παρουσιάζονται ως «ισοπέδωση» του Ισραήλ, με «απανωτές διακοπές ρεύματος» και «εκτεταμένες ζημιές», ενώ η πραγματικότητα είναι μια σύγκρουση φθοράς, όχι μονομερής θρίαμβος. Το «χρήσιμο ψέμα» λειτουργεί ακριβώς επειδή δεν είναι καθαρό ψέμα. Είναι η αλήθεια, λίγο πιο δραματική, λίγο πιο επική, λίγο πιο… βολική για το αφήγημα.

Η δεύτερη μετάλλαξη: Η ηθική νομιμοποίηση – «Το κάνουμε για το καλό»

Αν η πρώτη μετάλλαξη είναι τεχνική – η παραμόρφωση των γεγονότων –, η δεύτερη είναι ηθική. Εδώ η προπαγάνδα δεν λέει απλώς «έτσι έγιναν τα πράγματα». Λέει: «Ακόμα κι αν δεν έγιναν ακριβώς έτσι… πρέπει να το πούμε έτσι».

Γιατί; Για να «αφυπνιστεί ο κόσμος». Για να «αντισταθεί στο σύστημα». Για να «σπάσει η μονοκρατορία της πληροφορίας».

Το ψέμα μ' άλλα λόγια, αποκτά ηθικό μανδύα. Γίνεται «χρήσιμο». Γίνεται «αναγκαίο». Γίνεται «πατριωτικό», «αντισυστημικό», «αποκαλυπτικό».

Στα κείμενα Ιράν-ΗΠΑ βλέπουμε αυτή τη μετάλλαξη σε όλο της το μεγαλείο. Το IRGC παρουσιάζεται όχι ως όργανο ενός αυταρχικού καθεστώτος με ιστορικό καταστολής, αλλά ως «ηρωική αντίσταση» που «ισοπεδώνει» την αυτοκρατορία. Οι δηλώσεις του Mohammed Bagher Qalibaf («Αφού νίκησαν το Ιράν 37 φορές… μήπως είδατε τους πιλότους μας;») μετατρέπονται σε χλευαστικό θρίαμβο, ενώ η αμοιβή για τον πιλότο γίνεται «γενναία αμοιβή» από «αξιότιμους πολίτες». Το ψέμα εδώ δεν είναι απλώς διαστροφή γεγονότων. Είναι ηθική πράξη.

«Πρέπει να το πούμε έτσι για να δείξουμε ότι η Δύση καταρρέει». Και έτσι, ο αναγνώστης δεν πείθεται απλώς. Υπερασπίζεται το ψέμα σαν να ήταν η ίδια του η ταυτότητα.

Η τρίτη μετάλλαξη: Η επιλογή της αλήθειας – Η αγορά των αφηγημάτων

Ζούμε στην πρώτη εποχή της Ιστορίας όπου ο άνθρωπος δεν λαμβάνει απλώς πληροφορία. Την επιλέγει. Και αυτή η επιλογή δεν γίνεται με βάση την ακρίβεια, αλλά με βάση την ψυχολογία. Ο καθένας διαλέγει την αφήγηση που του ταιριάζει, που επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις του, που χαϊδεύει τον θυμό του. Άλλος εμπιστεύεται τα μεγάλα δυτικά μέσα. Άλλος τα «εναλλακτικά». Άλλος τα «αντισυστημικά». Και μέσα σε αυτή την αγορά αφηγημάτων, η αλήθεια δεν κυκλοφορεί ως ενιαίο προϊόν. Κυκλοφορεί σε κομμάτια. Ο καθένας αγοράζει αυτό που τον δικαιώνει.

Οι αλγόριθμοι του Facebook, του X και του TikTok ενισχύουν αυτή την επιλογή. Το confirmation bias – η τάση να πιστεύουμε ό,τι συμφωνεί με τις απόψεις μας – γίνεται ο νέος θεός. Στα κείμενα της από δω πλευράς, ο αναγνώστης που είναι ήδη εχθρικός προς την αμερικανική εξωτερική πολιτική βρίσκει επιβεβαίωση: «Επιτέλους, η υπερδύναμη πληρώνει». Δεν χρειάζεται να ελέγξει πηγές. Αρκεί να νιώσει ότι «ξύπνησε».

Η τέταρτη μετάλλαξη: Η γεωπολιτική εκμετάλλευση της σύγχυσης

Σε αυτό το περιβάλλον, τα κράτη δεν χρειάζεται να ελέγχουν πλήρως την πληροφορία. Αρκεί να την επηρεάζουν.

Η Ρωσία, η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ευρώπη, το Ισραήλ, όλοι παίζουν πλέον στο πεδίο της αντίληψης. Δεν χρειάζεται να πείσουν όλο τον κόσμο. Αρκεί να δημιουργήσουν ρήγματα. Να κάνουν ένα μέρος της κοινωνίας να αμφισβητεί το ένα αφήγημα και ένα άλλο να πιστεύει φανατικά το αντίθετο. Και έτσι η κοινωνία διασπάται. Δεν χρειάζεται να κερδίσουν τον πόλεμο. Αρκεί να μην υπάρχει κοινή πραγματικότητα.

Στα Στενά του Ορμούζ, βλέπουμε ακριβώς αυτό. Ρωσία, Κίνα και Γαλλία μπλοκάρουν ψήφισμα, το οποίο παρουσιάζεται ως «νίκη» του Ιράν, ενώ είναι κλασική γεωπολιτική ρεάλπολιτίκ.

Η πέμπτη μετάλλαξη: Η ηθική κατάρρευση – Όταν το μέσο γίνεται σκοπός

Και εδώ φτάνουμε στο πιο σκοτεινό σημείο. Όταν ο άνθρωπος αποδέχεται το ψέμα όχι επειδή εξαπατήθηκε, αλλά επειδή τον εξυπηρετεί. Επειδή τον βολεύει. Επειδή τον δικαιώνει. Εκεί η προπαγάνδα έχει ήδη νικήσει. Δεν επέβαλε απλώς μια αφήγηση. Κατέστρεψε την ίδια την ανάγκη για αλήθεια. Αυτό το βλέπουμε ακόμη και σε ζητήματα που αφορούν και την ίδια την Ιστορία. Πάρτε παράδειγμα τον Χριστιανισμό, που έχει κατασυκοφαντηθεί όχι απλώς ως θρησκεία, αλλά κυρίως ως αληθινή πίστη. Και συκοφαντήθηκε βάσει σχεδίου, όχι απλά ως μια ιδεολογία που καταλήγει σε πίστη, αλλά ως απολύτως ψευδή αυταπάτη και ψεύδος που έχει να κάνει με τον έλεγχο των πιστών. Κι αυτό το αφήγημα το προωθούν οι αθεϊστές, η κομμουνιστική ή η νεοταξική νομενκλατούρα και ασφαλώς οι παγανιστές που ακόμη πιστεύουν στη χίμαιρρα του Δωδεκαθεϊσμού. Αλλά ούτε η πολύπαθη Ρωμανία, που εκφράζει την απόλυτη νίκη του ελληνικού πνεύματος που μετουσιώθηκε σε θείο λόγο και τρόπο ζωής, γλύτωσε απο αυτή τη προπαγάνδα, με αποτέλεσμα σήμερα να αμφισβητείται με τον χειρότερο τρόπο ακόμη και η ίδια η ταυτότητα του Γένους μας. Αυτό κι αν είναι αληθινά τραγικό.

Εν κατακλείδι: Η πιο δύσκολη αντίσταση

Στην εποχή μας, η αντίσταση δεν είναι να απορρίπτεις τη μία πλευρά και να αγκαλιάζεις την άλλη. Είναι να αμφισβητείς και τις δύο. Δεν είναι να διαλέγεις ποια προπαγάνδα είναι «σωστή». Είναι το να αρνείσαι να γίνεις φορέας οποιασδήποτε.

Γιατί η μεγαλύτερη νίκη της προπαγάνδας δεν είναι να σε πείσει. Είναι να σε κάνει να πιστεύεις ότι εσύ δεν επηρεάζεσαι.

Η αλήθεια δεν είναι ούτε «δυτική» ούτε «αντισυστημική». Είναι δύσκολη και άβολη. Και απαιτεί ασταμάτητη εγρήγορση. Ας μην την προδώσουμε για χάρη ενός «καλού» ψέματος.

Πύρινος Λόγιος

sergioschrys@outlook.com